دانشگاه آزاد اسلامی سبزوار - جستجو در پایان‌نامه‌ها

پایان‌نامه‌ی کارشناسی ارشد: سیداحمد دانش ثانی، ۱۳۹۸

اعتبار فقهی - حقوقی بررسی نشانگرهای ژنتیک برای اثبات یا نفی رابطه خونی

یکی از پدیده های نوینی است که پا به عرصه پزشکی قانونی گذاشته است و به طورگسترده در اغلب کشورها جهان برای دعاوی احراز هویت افراد به کار برده می شود، استفاده از فن آوری آزمایش «دی ان ای» یا «اثر انگشت ژنتیکی» به عنوان یک دلیل مستقل می باشد. این فن آوری مبتنی بر شمارش تعداد تکرارهای نشانگرهایی به نام ریزماهواره بر روی بخش هایی از نمایگان « دی ان ای » افراد و مقایسه ی این اعداد منحصر به فرد می باشد. این فن آوری با دقت بالای 99/99 درصد ،از درجه خطا پذیری بسیار کم تری نسبت بـه ادلـه سنتی و ظنّیّ برخوردار می باشد. از این رو، شایسته و بایسته است دستگاه های عدالت قضایی که به دنبال تحقق عدالت و دادرسی منصفانه می باشند، برای افزایش دادن دقت و سرعت دادرسی های مربوط به احراز هویت ،از این شیوه ی علمی غافل نمانند. هیچ اختلاف علمی در مورد اعتبار اصول کلی تعیین داده های دی ان ای بین پژوهشگران ژنتیک وجود ندارد . اما بین فقها، مراجع و اندیشمندان مسلمان از مسائل اختلافی است. در میان فقهای متأخر و معاصر امامیه و بسیاری از آیات عضام استفاده از این فن آوری را مشروط به حصول علم و اطمینان و اقناع وجدان دادرس کرده اند و برخی از فقها نتایج این آزمایش را مطلقاً فاقد اعتبار شمرده اند. در مقابل، برخی از ایشان برای آن حجیٌت شرعی قائل شده اند و مطلقاً چه در اثبات و چه در نفی نسب آن را پذیرفته اند. در قانون مجازات اسلامی نیز، علیرغم ضرورت قـانونی ارجـاع موضـوعات تخصصـی بـه کارشناسـی و عـدم ممنوعیت استفاده از شیوه های علمی، ادله علمـی بـه عنـوان یـک دلیـل مسـتقل احصـا نگردیده است و تنها می تواند به عنوان نظر کارشناسی تخصصی در قالب "امارات قضـایی" موجبات حصول علم قاضی را فراهم نماید. اگر چه اغلب حقوقدانان ایران در اعتبار و ارزش اثباتی نتایج این آزمایش توافق دارند. اما، در اعتبار بخشی به نتایج این آزمایش خلأ قانونی شدیدی به چشم می خورد. از این رو، در رویه قضایی ایران دراین رابطه هماهنگی و وحدت رویه ای مشهود نیست و آرای متناقضی صادر گردیده است. بدون تردید این خلأ قانونی ناشی از اهمال قانونگذار نیست بلکه زمینة مناسبی برای این عمل برای او فراهم نبوده است و شاید علت این تعلل فقدان شرایط مناسب زمانی و مکانی برای قانونگذاری بوده است. امید است با انجام پژوهش های متعدد، چراغی بر سر راه دانش پژوهان قرار گیرد تا با ایجاد بستر مناسب، قانونگذاری نقشی را که باید ایفا کنند و مشکلات عدیده ای که منشأ آن فقدان قوانین خاص دراین زمینه است، مرتفع گردد. در این پژوهش با استناد به حجیت «عرف و سیره ی عقلایی»، عمل به «ظن متأخم به علم»، «عدم وجود ردع از جانب معصوم (ع)»، «طریقیت داشتن» ادله ی اثباتی نسب و هم چنین ضرورت و اقتضای زمان و مکان، اعتبار فقهی- حقوقی استفاده از آزمایش بیوژنتیک و مباح بودن استفاده از آزمایش نشانگر ریز ماهواره به عنوان یک دلیل مستقل در پرونده های قضایی دادگاه خانواده برای اثبات یا انکار قرابت خونی، در حد توان و بضاعت بررسی می گردد.

کلیدواژه‌ها: : نشانگر ریز ماهواره، دی ان ای، خویشاوندی طبیعی – ظّن متآخم به علم

M.A. Thesis:

Juridical and legal authenticity for analyzing of genetic markers to prove or deny blood relationship

One of the new phenomena that has emerged in the forensic field and is widely used in most countries around the world for individuals' authentication claims is the use of DNA testing or genetic fingerprinting technology as It is an independent reason. The technology is based on counting the number of duplicates of microsatellite markers on parts of a person's DNA profiles and comparing these unique numbers. With 99.99% accuracy, this technology has a much lower degree of error than traditional or speculative reasoning. Therefore, it is appropriate and appropriate for the justice system to pursue justice and fair trial in order to increase the accuracy and speed of authentication proceedings. There is no scientific dispute as to the validity of the general principles of determining DNA data among genetic researchers. But among jurists, Muslim scholars and scholars, there are differences. Among the recent and contemporary Imamiyyah jurists and many ayatollahs have used this technology subject to acquiring knowledge, confidence and persuasion, and some jurists have found the results of this experiment to be completely invalid. On the contrary, some of them believe in that religious authority and have absolutely accepted it, both in its affirmation and in its negation. In Islamic Penal Code, despite the legal necessity of referring specialized positions to the expert and not prohibiting the use of scientific methods, scientific evidence has not been provided as a valid reason and can only be used as expert opinion. Provide the judge's knowledge. However, most Iranian lawyers agree on the validity and validity of the results of this test. However, there is a strong legal vacuum in validating the results of the test. Therefore, procedural harmony and procedural unity are not evident in the Iranian judicial process and conflicting opinions have been issued. Undoubtedly, this legal vacuum was not due to the legislator's negligence but provided him with a good basis for this action, perhaps because of the lack of proper time and place for legislation. It is hoped that by conducting numerous researches, the light will be on the way for scholars to provide the appropriate context, to legislate the role they must play, and the many problems that result from the lack of specific laws in this area. In this research, citing the authority of "rational custom", acting on "suspicion of science", "lack of refutation by the infallible", "having the means" of positive proof of kinship as well as necessity and necessity Time and place, jurisprudential validity of using biogenetic testing, and the merits of using a microsatellite marker test as an independent reason in family court cases to prove or deny blood affinity are examined to the extent possible.

Keywords: